Liesbeth List verpleeghuis voor kunstenaars
door Annemiek Onstenk
De zorg doet een beroep op ons, Amsterdammers, om in de benen te komen voor hulpbehoevende stadgenoten. In het onlangs geopende Liesbeth List Huis op Oostenburg, voor kunstenaars die 24 uurszorg nodig hebben, is dat geen straf. Verpleeghuiszorg gaat daar samen met kunst, cultuur en ontmoeten. De eerste vrijwilligers hebben zich al gemeld. Samen met de buren, Wooncollectief Noorderzon voor 50+’ers, het List Huis wil een podium bieden voor culturele activiteiten, voor bewoners én buurt.
Weer samen
Tien jaar geleden trokken kunstenaars in het voor hen gebouwde Ramses Shaffy Huis aan de Piet Heinkade. Daar ontmoeten, inspireren, wonen, werken en exposeren jonge en oudere kunstenaars elkaar. Het complex bevat 36 zelfstandige woningen, een sociëteitsruimte en, in het belendende pand, drie ateliers.
Voor kunstenaars en cultuurliefhebbers die intensieve zorg nodig hebben, is daar nu, aan de andere kant van het spoor, het Liesbeth List Huis bijgekomen. Met 36 studio’s van 33 m², huiskamers op elke verdieping en een sociëteit op de begane grond. Ook komt er een huisartspost, bloed prikken en horeca in het gebouw. Net als in het Shaffy Huis is Stadgenoot de verhuurder en Zorggroep Amsterdam-Oost (ZGAO) de zorgaanbieder. In het Shaffy Huis is dat thuiszorg en dagactiviteiten, in het List Huis om intramurale 24 uurszorg.
‘Verpleeghuiszorg verweven met kunst en cultuur. Een brug slaan tussen ouderenzorg en de buurt’, belooft de folder over het List Huis, dat onlangs is opgeleverd. Daar wil ik meer van weten en ga naar de feestelijke overdracht van de eerste sleutel. Het sierlijke gebouw is gelegen aan het nieuwe Tonia Stieltjesplein. Hoe passend. Kunstminnende activiste en vakbondsvoorvrouw Stieltjes stond begin vorige eeuw model voor Jan Sluijters en Piet Mondriaan.
Binnen in het List Huis hangen overal schilderijen, ook een portret van Shaffy. Langs de wanden staat beeldende kunst. In de sociëteitsruimte hangt één wand vol met schilderijen en foto’s van Liesbeth List zelf, die haar dochter aan het Huis schonk. Aan de andere kant pronkt een uit acht panelen bestaand kunstwerk van Norman Perryman, ook een cadeau.
Als knipoog naar het industriële verleden van Oostenburg lopen er grote aluminium buizen onder het plafond.
Ramses Shaffy Huis
Het Shaffy Huis is het resultaat van een burgerinitiatief uit de tijd dat Ramses Shaffy nog leefde. Ed Cools, toen directeur van het verpleeghuis waar Shaffy verbleef, en Liesbeth List, die hem bezocht, vonden dat er een ouderenvoorziening voor kunstenaars moest komen. Het werd een succes. Er staan meer dan honderd mensen op de wachtlijst om een woning in het Shaffy Huis te bemachtigen. Opvolgzorg, voor als de kunstenaars oud zijn en meer zorg nodig hebben was er nog niet.
Liesbeth List Huis
Dat is er nu met vereende krachten van de gemeente, Stadgenoot, ZGAO, bouwer Hillen & Roosen en Stichting Kunstenaarshuizen Amsterdam gekomen. Het is uitdrukkelijk de bedoeling van de zorgaanbieder om familie, vrienden, buurtbewoners en vrijwilligers te betrekken bij de zorg en activiteiten in het Liesbeth List Huis. Zij kunnen helpen bij de maaltijden, een praatje of een wandeling met bewoners maken. Voor dergelijke informele zorg zijn geen gediplomeerden nodig, vindt ZGAO. Professionals blijven echter wel aanwezig en eindverantwoordelijk. Ook werken er fysiotherapeuten, een specialist ouderengeneeskunde, etc.
Buurtparticipatie noodzaak
Omdat er meer hulpbehoevende ouderen zijn dan de zorgprofessionals kunnen behappen, is, wat het welzijn van de kunstenaar/bewoners betreft, buurtparticipatie zelfs noodzakelijk. De zorgverlener zegt rigide schema’s van opstaan, wassen, eten en recreëren van de kunstenaar/bewoners achterwege te laten. Hun eigen dagritme wordt gerespecteerd. Ook trekt de ZGAO-professionals aan met hart voor de zorg én voor kunst. Zo zijn er onder andere medewerkers die eerst een kunstopleiding volgden en nu als zorg zij-instromer aan de slag gaan in het List Huis. De ZGAO biedt hen de benodigde opleiding en modules. Ook vrijwilligers kunnen die trouwens volgen. Het zorgteam van de toekomst is divers.
Samen met de bewoners van het naastgelegen gebouw Noorderzon en vrijwilligers hoopt het List Huis een cultureel aanbod te ontwikkelen voor bewoners en buurt.
‘Het Liesbeth List Huis heet hulpbehoevende Amsterdammers welkom, biedt passende huisvesting waar kunstenaars zich thuis kunnen voelen en is een investering in ontmoeten,’ zegt Amsterdams zorgwethouder Alexander Scholtes.
Ontmoeten
Bij de sleuteloverdracht lukt dat in ieder geval. Eerste bewoner Tom krijgt de sleutel van z’n studio overhandigd in een ruimte bomvol buurtbewoners en betrokkenen bij het woonzorgproject. ‘Kunstenaars hebben de stad Amsterdam mede vormgegeven. Nu zij 24 uurszorg nodig hebben, doen wij iets voor hen,’ sluit bestuurder Pien de Jong van ZGAO af.
Foto’s: © Annemiek Onstenk
